Khớp cổ chân là khớp được tạo bởi mặt khớp giữa đầu dưới xương chày, đầu dưới xương mác và thân xương sên. Khớp cổ chân được bao bọc bởi một hệ thống dây chằng xung quanh rất chắc chắn bao gồm: các dây chằng chày mác dưới trước và sau, phúc hợp dây chằng bên chày delta, và phức hợp dây chằng bên mác bao gồm 3 dây chằng mác sên trước – mác sên sau – mác gót trong đó dây chằng mác sên trước và mác gót hay thường bị đứt nhất trong các dây chằng vùng cổ chân.
Nguyên nhân mất vững khớp cổ chân?
Có rất nhiều nguyên nhân gây mất vững khớp cổ chân. Tình trạng này có thể do bẩm sinh, bệnh nhân bị lỏng lẻo đa khớp, và khớp cổ chân là một trong những khớp bị ảnh hưởng. Tuy nhiên thường gặp nhất vẫn là hậu quả của chấn thương vùng cổ chân gây dãn hoặc đứt các dây chằng này. Chấn thương vùng cổ chân có thể do tai nạn giao thông, do tai nạn lao dộng, do va chạm khi chơi các môn thể thao sức mạnh như đá banh, bóng rổ, hay do té ngã khi leo trèo. Các tổn thương có thể từ nhẹ như “lật sơ mi” hay bong gân cổ chân đến nặng như trật khớp cổ chân…Nếu không điều trị các tổn thương dây chằng này một cách đúng đắn, các dây chằng bị dãn hoặc đứt sẽ không lành dẫn tới tình trạng mất vững khớp cố chân mạn tính.
Triệu chúng gợi ý bạn bị mất vững khớp cổ chân?
Khi bạn bị chấn thương cổ chân lần đầu (lật sơ mi, bong gân cổ chân, hay trật khớp): các triệu chứng đau, tê, sưng, và biến dạng cổ chân như không thể gập hay duỗi là các triệu chứng hay gặp. Vì một lý do nào đó, việc điều trị chấn thương cổ chân lần đầu này của bạn không hợp lý: VD như không đi khám, tự điều trị thuốc nam thuốc bắc, hay có đi khám nhưng cố định cổ chân không đủ thời gian do bạn phải đi làm đi học… Sau đó bạn có thể vẫn cảm thấy đau kèm lỏng khớp cổ chân, đặc biệt đi lại hay chạy nhảy khó khăn do lỏng cổ chân. Chính điều này khiến chấn thương cổ chân có thể lặp đi lặp lại nhiều lần làm cho tình trạng càng nặng nên.
Chẩn đoán mất vững cổ chân dựa vào việc hỏi bệnh sử đặc biệt là cơ chế chấn thương và triệu chứng lâm sàng; các Bác sĩ sẽ thực hiện các nghiệm pháp lâm sàng như ngăn kéo trước, vẹo trong… cũng như là chỉ định các cận lâm sàng như X quang, CT Scan, MRI, và nội soi khớp để chẩn đoán xác định. X quang và CT scan sẽ loại trừ các tổn thương xương, trong khi đó MRI giúp chẩn đoán gần như chính xác dây chằng naò vùng cổ chân bị đứt và ngoài ra MRI còn khảo sát hệ thống gân cơ mác và các gân khác, mặt sụn khớp…
Điều trị mất vững cổ chân?
Điều trị mất vững bao gồm điều trị bảo tồn và điều trị phẫu thuật. Nếu bạn bị chấn thương cổ chân lần đầu, việc nghỉ ngơi, chườm lạnh, băng ép, kê cao chân và cố định cổ chân ở tư thế chức năng đúng và đủ thời gian là hết sức quan trọng. Các bác sĩ có thể bó bột cổ chân của bạn trong vài tuần.
Khi cổ chân đã bị mất vững nhưng do bạn lớn tuổi hoặc nhu cầu vận động của bạn không nhiều hay bạn không than phiền nhiều về các triệu chứng lâm sàng, các Bác sĩ có thể đề nghị bạn điều trị bảo tồn không phẫu thuật. Điều trị bảo tồn chủ yếu kiểm soát đau và sưng cổ chân. Ngoài các thuốc kháng viêm, giảm đau, thì các bài tập vật lý trị liệu sẽ giúp bạn cải thiện tầm vận động của khớp cổ chân và tránh teo cơ. Nẹp cổ chân có thể giúp bạn bất động được tốt hơn.
Nếu khớp cổ chân mất vững, bạn còn trẻ và các triệu chứng cuả mất vững dây chằng ảnh hưởng lớn đến tâm lý và các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của bạn, khiến bạn không thẻ chơi thể thao, không thể chạy, thậm chí đi lại cũng gặp khó khăn… các Bác sĩ sẽ đề nghị bạn phẫu thuật tái tạo dây chằng vững cổ chân để phục hồi lại độ vững chức năng và cơ sinh học của khớp cổ chân. Sau tái tạo dây chằng, một chương trình vật lý trị liệu chuyên biệt sẽ được áp dụng để giúp bạn phục hồi một cách nhanh chóng nhất có thể.
