Đau vai là một trong những vấn đề đáng quan tâm của nhiều người ở mọi độ tuổi khác nhau. Những tổn thương mài mòn, rách mô mềm hay các tổn thương cấp tính của dây chằng, cơ xương khớp lâu dài có thể gây đau vai mãn tính. Đau vai có thể làm suy yếu hoặc ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hằng ngày. Xác định được nguyên nhân gây đau có thể đưa ra các phương pháp điều trị tối ưu để loại bỏ cơn đau, hồi phục được chức năng khớp vai.
Giải phẫu của khớp vai
Khớp vai là một trong những cấu trúc phức tạp nhất trong cơ thể, có tầm vận động lớn nhưng lại thiếu sự vững chắc về phần xương và mô mềm xung quanh. Khớp vai bao gồm chỏm xương cánh tay và ổ chảo xương bả vai và các cấu trúc gân cơ kèm dây chằng xung quanh.
Nhóm gân cơ chóp xoay bao gồm 4 cơ : cơ trên gai, cơ dưới gai, cơ tròn bé, và cơ dưới vai ; bao xung quanh vai giúp chỏm xương cánh tay ở đúng vị trị. Gân cơ nhị đầu của cánh tay cũng tham gia vào cấu trúc giải phẫu khớp vai.
Bất cứ tổn thương nào của xương, gân cơ, dây chằng hay mô mềm của khớp vai đều có thể gây lỏng lẻo khớp vai và gây đau.
Những nguyên nhân gây đau vai thường gặp
Đau vai được chia làm 2 loại : cấp tính (vừa mới xảy ra) và mãn tính (xảy ra dai dẳng hằng ngày). Một chấn thương của bất cứ cấu trúc giải phẫu nào trong khớp vai đều có thể gây đau vai hoặc đau lan xuống cánh tay, ngực, cổ, hay lưng. Những nguyên nhân gây đau hay gặp bao gồm:
- Rách chóp xoay:Tổn thương bất kì cơ nào trong nhóm cơ chóp xoay ( cơ trên gai, cơ dưới gai, cơ tròn bé, cơ dưới vai) có thể là hậu quả của chấn thương hoặc do vận động quá sức trong thời gian dài. Cơ thường tổn thương nhất là gân cơ trên gai.
- Hội chứng bắt chẹn khoang dưới mỏm cùng vai:Khoang dưới mỏm cùng vai là một khoang nằm giữa mỏm cùng vai và khớp vai. Nguyên nhân làm hẹp khoang này có thể do gai xương hoặc viêm mô mềm dẫn đến hội chứng bắt chẹn, có thể gây đau phần trên xương cánh tay hoặc khớp vai và có thể dẫn đến đau mãn tính qua thời gian.
- Viêm/ rách gân cơ nhị đầu:Đây là một tổn thương của gân cơ nhị đầu liên quan đến xương bả vai, gây ra các cơn đau vùng trước vai và lan xuống dưới khuỷu.
- Rách sụn viền:Đây là tổn thương phần sụn vòng quanh ổ chảo xương bả vai.
- Viêm gân cơ cốt hóa:Do sự lắng đọng tinh thể canxi trong một số gân cơ nhưng thường xảy ra ở nhóm gân cơ chóp xoay, đặc biệt là gân cơ trên gai. Bệnh lý có thể gây đau rất nhiều do sự đè nén cũng như các kích thích hóa học.
- Cứng khớp vai:Một tình trạng mà bao khớp trở nên dày hơn, dẫn đến việc vận động bị cản trở và cứng khớp, gây đau đớn trong giai đoạn đầu của viêm dày dính bao khớp.
- Mất vững khớp vai:Là một tình trạng mà khớp vai bị trật ra khỏi vị trí ban đầu của nó, thông thường là sau một chấn thương.
- Thoái hóa khớp:Nguyên nhân từ sự thoái hóa của lớp sụn bao quanh khớp vai gây ra đau khi cử động.
Khi nào cần điều trị đau vai?
Chấn thương cấp tính có thể đánh giá và điều trị nhanh chóng để ngăn chặn các tổn thương khác cũng như bảo tồn được chức năng và sự dẻo dai của khớp vai.
Tổn thương mãn tính thường sẽ được điều trị bảo tồn như giảm đau hoặc tập vật lý trị liệu. Tuy nhiên nên đánh giá một cách tổng quát để ngăn ngừa các vấn đề sau này, đặc biệt là khi đau nhiều hoặc làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, công việc hằng ngày.
