Tái tạo dây chằng chéo sau
Dây chằng chéo sau (DCCS) là một trong các cấu trúc chính giúp giữ vững khớp gối. Dãn hoặc đứt DCCS là một tổn thương rất thường gặp của khớp gối, đặc biệt trên các bệnh nhân trẻ chơi các môn thể thao va chạm mạnh như bóng rổ, bóng đá, tennis… DCCS đứt không có khả năng lành, sẽ dẫn đến mất vững khớp gối.
Phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo sau là một phẫu thuật giúp phục hồi độ vững của khớp gối bằng cách thay thế dây chằng cũ bị đứt bằng một mảnh ghép dây chằng khác. Mảnh ghép dây chằng này có thể được lấy từ các gân xung quanh khớp gối, như gân bánh chè, gân chân ngỗng… Phẫu thuật tái tạo DCCS thường được thực hiện dưới nội soi với những đường mổ rất nhỏ.
Triệu chứng của đứt DCCS?
Khi bạn bị đứt DCCS sau một chấn thương gối như TNGT hay va chạm khi chơi thể thao, vấp chân té… bạn thường có cảm giác gối mất vững, lỏng lẻo, đi lại khó khăn, gối bị thương khó trụ vững…Bạn cũng có thể nghe thấy một âm thanh “bựt” ngay trong khớp gối khi DCCS bị đứt, theo sau đó là gối rất sưng và đau, hạn chế gập duỗi gối, có thể gây khó khăn cho việc đi lại trong nhiều ngày. Các triệu chứng này thường mất đi sau một thời gian ngắn. Tuy nhiên, triệu chứng “mất vững” hay “gối lỏng lẻo” sẽ tồn tại mãi mãi, đặc biệt khi bạn chạy, đi bộ nhanh hay khi lên xuống cầu thang, hoặc khi tham gia lại các hoạt động thể dục thể thao. Các triệu chứng khác như hạn chế co duỗi gối, cứng gối, đau khi đi, cảm giác kẹt trong khớp gối… có thể gợi ý một tổn thương sụn chêm hoặc mặt sụn khớp gối đi kèm với một tổn thương đứt DCCS.
Các Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử kĩ càng, thăm khám lâm sàng một cách đầy đủ để chẩn đoán đứt DCCS. Các xét nghiệm cận lâm sàng như X quang, MRI được đưa ra để hỗ trợ chẩn đoán một cách chính xác. X quang giúp loại trừ các tổn thương xương; trong khi đó, MRI giúp củng cố chẩn đoán và tầm soát các tổn thương sụn và dây chằng khác đi kèm.
Điều trị đứt DCCS?
Dây chằng chéo sau đứt sẽ không lành nếu không phẫu thuật. Tuy nhiên, không phải bệnh nhân nào cũng cần phải trải qua phẫu thuật. Những bệnh nhân nhu cầu vận động thấp có thể quay trở lại sinh hoạt cuộc sống hằng ngày mà không cần phẫu thuật. Phẫu thuật được khuyến cáo cho những bệnh nhân trẻ có nhu cầu vận động cao, không có biến chứng thoái hóa khớp nặng, không hạn chế gấp duỗi gối, không nhiễm khuẩn khớp… Bệnh nhân đứt dây chằng chéo sau độ II, III có biểu hiện lỏng gối nhiều gây ảnh hưởng lớn đến chức năng khớp gối, khi mà triệu chứng lỏng – mất vững gối có thể gây nên nhiều hư hại đến các cấu trúc khác của khớp gối sau này và dẫn đến thoái hoá khớp gối sớm nếu không được phẫu thuật tái tạo DCCS.
Điều trị không phẫu thuật bao gồm tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng để củng cố sức mạnh cơ bắp xung quanh gối, cũng như củng cố độ vững khớp gối và tầm vận động khớp. BN có thể mang thêm một nẹp tăng cường để giúp kiểm soát sự mất vững và bảo vệ gối.
Trong phẫu thuật tái tạo lại dây chằng chéo sau, Bác sĩ phẫu thuật sẽ khoan đường hầm xương chày và đường hầm xương đùi, sau đó sử dụng mảnh ghép sinh học để phục hồi lại DCCS đã bị đứt. Mảnh ghép dùng tái tạo DCCS có thể lấy tự thân BN từ các mô mềm xung quanh gối (như gân chân nghỗng, gân bánh chè…) hoặc sử dụng mảnh ghép đồng loại (lấy từ cơ thể người khác, và được lưu trữ trong ngân hàng mô). Lựa chọn mảnh ghép dựa trên từng BN cụ thể.
Phẫu thuật tái tạo DCCS thường được thực hiện dưới nội soi, đây là phẫu thuật ít xâm lấn và an toàn, Bn chỉ cần nằm viện 1-2 ngày.
Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng
Chương trình tập VLTL và PHCN hợp lý được bắt đầu ngay sau khi chẩn đoán đứt DCCS và ngay sau mổ tái tạo DCCS sẽ giúp bạn phục hồi chức năng của khớp gối một cách tốt nhất. VLTL và PHCN là một phần không thể thiếu trong quá trình điều trị đứt DCCS và được khuyến cáo BN tập sớm nhất khi có thể. Tập VLTL trước khi phẫu thuật giúp cho BN được chuẩn bị tốt nhất cho cuộc mổ. Tập sớm sẽ giúp tăng tầm vận động của khớp gối, giảm sưng đau, hạn chế teo cơ và giúp bệnh nhân có thể đi lại một cách bình thường.
