Thoái hóa cột sống thắt lưng là tình trạng thoái hóa sụn khớp và đĩa đệm cột sống dây chằng bao khớp, bệnh lý mạn tính này tiến triển từ từ tăng dần gây đau, hạn chế vận động, biến dạng cột sống thắt lưng. Thoái hóa cột sống thắt lưng ít khi diễn ra một cách đơn thuần, đa phần kết hợp với thoái hóa đĩa đệm cột sống, có thể thoát vị đĩa đệm cột sống và ở người có tuổi, thường phối hợp với loãng xương, lún xẹp đốt sống do loãng xương.
– Dấu hiệu chèn ép rễ dây thần kinh thường gặp ở thoái hóa cột sống nặng khi những gai xương thân đốt sống phát triển chèn ép vào lỗ liên hợp đốt sống. Cùng với sự thoái hóa đốt sống, đĩa đệm cũng bị thoái hóa và nguy cơ phình, thoát vị đĩa đệm sẽ dẫn tới chèn ép rễ dây thần kinh (biểu hiện đau dây thần kinh tọa).
Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ?
Thoái hóa cột sống là hậu quả tình trạng chịu áp lực quá tải lên sụn khớp và đĩa đệm lặp đi lặp lại kéo dài trong nhiều năm dẫn đến sự tổn thương sụn khớp, phần xương dưới sụn, mất tính đàn hồi của đĩa đệm, xơ cứng dây chằng bao khớp tạo nên những triệu chứng và biến chứng trong thoái hóa cột sống. Tình trạng này chịu tác động bởi nhiều yếu tố: tuổi cao, giới tính nữ; nghề nghiệp lao động nặng; một số yếu tố khác như: tiền sử chấn thương cột sống, bất thường trục chi dưới, tiền sử phẫu thuật cột sống, yếu cơ, di truyền, tư thế lao động … Thoái hóa cột sống thắt lưng tiến triển nặng dần theo tuổi và một số yếu tố nguy cơ như: mang vác nặng ở tư thế cột sống xấu
Triệu chứng gợi ý bạn bị thoái hoá cột sống?
Bệnh nhân đau khu trú tại cột sống, một số trường hợp đau lan theo dây thần kinh và có biểu hiện đau cách hồi thần kinh toạ, đau khi đi lại và nghỉ ngơi thì hết đau.
Bệnh nhân có thể có dấu hiệu cứng cột sống vào buổi sáng.
Đau cột sống âm ỉ và có tính chất cơ học (đau tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi). Khi thoái hóa ở giai đoạn nặng, có thể đau liên tục và ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Bệnh nhân có thể cảm thấy tiếng lục khục khi cử động cột sống.
Các bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử kĩ càng và thăm khám lâm sàng một cách cẩn thận. Sau đó các xét nghiệm cận lâm sàng có thể được đưa ra để hỗ trợ chẩn đoán xác định và chẩn đoán phân biệt với các bệnh lý khác:
- X quang thường quy cột sống thẳng, nghiêng, chếch ¾ hai bên phải trái
- Chụp cộng hưởng từ cột sống: chỉ định trong trường hợp có thoát vị đĩa đệm
- Chụp CT scan
- Các xét nghiệm huyết học
- Đo điện cơ
- Xét nghiệm khác…
Cần chẩn đoán phân biệt thoái hoá cột sống với các bệnh lý: viêm cột sống dính khớp, viêm đốt sống đĩa đệm (do nhiễm khuẩn hoặc do lao), ung thư di căn xương
Điều trị thoái hoá cột sống thắt lưng như thế nào?
– Sử dụng các thuốc chống viêm không steroid, giảm đau, giãn cơ… kết hợp với các thuốc chống thoái hóa tác dụng chậm như Glucosamine sulfate và chondroitin sulphat, thuốc ức chế IL1: diacerhein…
– Nên phối hợp các biện pháp vật lý trị liệu, phục hồi chức năng như bài tập thể dục, xoa bóp, kéo nắn, chiếu hồng ngoại, chườm nóng, liệu pháp suối khoáng, bùn nóng, tập cơ dựng lưng…
– Chỉ định điều trị ngoại khoa khi thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống gây đau thần kinh tọa kéo dài, hoặc có hẹp ống sống với các dấu hiệu thần kinh tiến triển nặng ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống mà các biện pháp điều trị nội khoa không kết quả.
Phòng bệnh
- Theo dõi và phát hiện sớm các dị tật cột sống để điều trị kịp thời.
- Giáo dục tư vấn các bài tập tốt cho cột sống, sửa chữa các tư thế xấu khi làm việc hay học tập
- Định hướng nghề nghiệp thích hợp với tình trạng bệnh, kiểm tra định kỳ những người lao động nặng (khám phát hiện triệu chứng, chụp Xquang cột sống khi cần…).
