Gãy hai xương cẳng chân là gì?
Gãy 2 xuơng cẳng chân là gãy dưới khớp gối 5cm và trên khớp cổ chân 5cm. Đây là một trong những loại gãy xương dài phổ biến, chiếm khoảng 4% trong các loại gãy xương.
Cơ chế chấn thương: chấn thương năng lượng thấp thường gây ra gãy chéo xoắn, cơ chế gián tiếp hoặc gãy xương mác ở vị trí khác. Chấn thương năng lượng cao thường do một lực tác động trực tiếp gây ra gãy vát, chéo ngắn hoặc gãy nát, gãy xương mác cùng vị trí tác động và có tổn thương mô mềm nghiêm trọng hay gặp trong gãy hở.
Đặc điểm giải phẫu vùng cẳng chân?
- Xương chày dài từ 30-47cm ở người lớn, đường kính lòng tùy từ 8-15mm.
- Đầu gần xương chày có đỉnh góc trước trung bình khỏang 15 độ.
- Nguồn cung cấp máu chủ yếu qua các động mạch dinh dưỡng, nhánh gần của động mạch chày sau xuyên qua vị trí của gân cơ chày sau, bắt chéo vào thân xương qua mặt sau của 1/3 giữa xương chày. Chỉ 1/3-1/4 màng xương của vỏ xương được cấp máu bởi các nhánh mạch máu trên màng xương.
- Xương mác chịu 6-17% trọng lượng cơ thể, chỏm xương mác là nơi dính của dây chằng ngoài và gân cơ nhị đầu đùi, có thần kinh mác chung đi vòng quanh cổ xương mác.
- Màng gian cốt chạy dọc xuống dưới và hướng ra ngoài.
Triệu chứng gợi ý bạn bị gãy hai xương cẳng chân?
Thông thường sau một va chạm khi tham gia lưu thông hoặc khi chơi thể thao thậm chí xảy ra sau một tai nạn lao động, nếu bạn có các triệu chứng sau thì cần nghĩ đến “gãy xương cẳng chân”:
– Đau, sưng nhiều vùng xương gãy, tổn thương mô mềm dập nát nhiều hoặc có vết thương hở.
– Mất cơ năng cẳng chân.
– Cẳng chân di lệch gập góc, ngắn hơn chân lành.
– Cẳng chân xoay ngoài đổ xuống giường.
– Sờ thấy đầu xương gãy dưới da, biến dạng, vết bầm dập, bóng nước.
– Chú ý hội chứng chèn ép khoang (đau, căng, cử động, thụ động các ngón chân gây đau), mất xương, các tổn thương ở mâm chày hoặc trần chày đặc biệt là mắt cá sau trong gãy 1/3 dưới xương chày.
– Tê bì dị cảm do có thể tổn thương thần kinh như nhánh mác sâu, mác nông, thần kinh sural, thần kinh chày, thần kinh hiển.
– Chi lạnh và tím tái do tổn thương mạch máu mu chân + chày sau, chú ý kiểm tra phía chân đối diện.
– Ngoài ra còn phải chú ý đến các tổn thương đi kèm như cột sống, sọ não, xương chậu.
Sau khi hỏi bệnh sử và khám lâm sàng một cách kĩ càng cẩn thận, các bác sĩ có thể đưa ra các cận lâm sàng để hỗ trợ chẩn đoán, bao gồm:
– X quang thẳng, nghiêng, lấy luôn khớp gối và khớp cổ chân.
– CT scan: chỉ định khi
+ Gãy phạm khớp hoặc nghi ngờ có tổn thương ở khớp
+ Chụp CT cổ chân trong gãy xoắn 1/3 dưới xương chày, để khảo sát mắt cá sau
Các loại tổn thương xương cẳng chân theo Phân loại của OTA
Điều trị gãy hai xương cẳng chân như thế nào?
Việc sơ cứu ban đầu hết sức quan trọng, nếu sơ cứu tốt bạn có thể làm giảm các biến chứng có thể xảy ra do việc gãy hai xương cẳng chân gây nên. Bao gồm:
– Băng bó vết thương cầm máu, nếu vết thương chảy máu nhiều cần băng ép chặt vết thương
– Nẹp bất động chi gãy tốt. Chú ý nẹp này cần băng cố định qua 2 khớp
– Đưa bệnh nhân đi khám ngay tại trung tâm y tế gần nhất.
– Tuyệt đối không bôi dầu, đắp thuốc hay cắt lễ… vùng xương gãy
Đối với gãy xương kín năng lượng thấp, đơn giản, di lệch chấp nhận được hoặc đối với bệnh nhân không đi lại được, hay có bệnh lý nội khoa không thể phẫu thuật… Điều trị bảo tồn có thể được các bác sĩ tư vấn cho bạn. Điều trị bảo tồn bao gồm:
– Bó bột đùi bàn chân, đi 2 nạng không chịu lực chân gãy 4-6 tuần. Thay bột Sarmiento đi chịu lực 1 phần chân gãy, sau đó chịu lực hoàn toàn.
– Kết hợp thuốc giảm đau, kháng viêm, thuốc tiêu máu bầm, thuốc chống loãng xương, giãn cơ.
– Chụp Xquang theo dõi di lệch thứ phát cho tới khi lành xương
– Tập phục hồi chức năng và vật lý trị liệu.
– Theo dõi sự lành xương trên lâm sàng và x-quang trong 12- 16 tháng.
Việc điều trị bảo tồn có nhiều ưu điểm tuy nhiên có tỉ lệ ngắn chi khi bó bột hoặc nguy cơ vẹo trong thân xương chày gây cal lệch và tỉ lệ nhỏ không lành xương có thể xảy ra. Và một vài biến chứng như cứng khớp gối, teo cơ chân, các biến chứng do bó bột có thể xảy ra trên bệnh nhân.
Ngày nay với sự phát triển của Y tế, điều trị phẫu thuật cho gãy hai xương cẳng chân tỏ ra có nhiều ưu điểm:
- Không phải mang bột khó chịu, đặc biệt với khi hậu nhiệt đới nóng ẩm ở Việt Nam
- Tránh được các biến chứng của việc điều trị bảo tồn đã nêu ở trên
- Bệnh nhân phục hồi sớm, quay trở lại các sinh hoạt đới sống hằng ngày sớm hơn
Điều trị phẫu thuật bao gồm các phương pháp sau: đóng đinh nội tủy hoặc bằng nẹp vít. Các bác sĩ có thể dùng máy X quang trong phòng mổ CARM để hỗ trợ kiểm tra xương gãy của bạn. Ngoài ra nếu bạn bị gãy hở hai xương cẳng chân, bác sĩ có thể dùng bất động ngoài (AO, Muller, Orthofix, Illizarov…) để bất động ổ gãy. Sau khi kết hợp xương điều trị kháng sinh chống nhiễm trùng hết sức quan trọng.
Sau điều trị phẫu thuật bạn cần chú ý một vài điều để có được kết quả điều trị tốt như: tiếp tục sử dụng kháng sinh vài ngày để kiểm soát nhiễm tùng, săn sóc vết thương và theo dõi tình trạng nhiễm trùng sau mổ. Các thuốc gỉam đau kháng viêm, chống phù nề, bổ sung calci, vitamin giúp lành xương và vết thương sau mổ. Bạn cần tuân thủ đi 2 nạng và tập phục hồi chức năng sớm sau mổ theo sự hướng dẫn của bác sĩ.
